زخمهای کودکی به فیلم تبدیل شد؛ روایتی از تکرار ناخودآگاه نفرت
مهدی رضائی کارگردان فیلم کوتاه «پدر سنگ» با اشاره به ایده اولیه این فیلم گفت که تلاش کرده است تا تأثیر تروماهای ابتدایی زندگی بر شخصیت بزرگسالی را به تصویر بکشد.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مهدی رضائی کارگردان فیلم کوتاه «پدر سنگ» درباره ایده اولیه فیلمش بیان کرد: ایده اولیه «پدر سنگ» تا حد زیادی از دورهای شکل گرفت که خودم درگیر طرحواره درمانی تروما و بازشناسی بعضی از زخمهای دوران کودکیام بودم. در آن دوره خیلی به این فکر میکردم که چقدر ریشه بسیاری از انتخابها، ترسها، واکنشها و حتی روابطی که در بزرگسالی تجربه میکنیم، به سالهای ابتدایی زندگی ما برمیگردد.
وی افزود: اینکه چرا به آدم خاصی اعتماد میکنیم، چرا از چیزی میترسیم، چرا گاهی یک الگوی مشخص را در روابطمان تکرار میکنیم یا حتی چرا ممکن است جذب آدمهایی شویم که بخشی از همان الگوهای آشنای کودکی را با خودشان دارند همگی به سالهای ابتدایی زندگی ما ارتباط دارند. به نظرم والدین، بهعنوان اولین و مهمترین رابطه عاطفی کودک، نقش بسیار پررنگی در شکلگیری این الگوها دارند. همین دغدغه برای من تبدیل به یک سؤال شد که اگر بخشی از شخصیت و انتخابهای ما در کودکی شکل گرفته باشد، پس چقدر از چیزی که امروز هستیم، انتخاب خودمان است و چقدر حاصل چیزهایی که به ما منتقل شده است؟ دلم میخواست به جای اینکه درباره این مسئله حرف بزنم، آن را به تصویر بکشم و مخاطب را با یک شخصیت و یک موقعیت روبهرو کنم که بتواند این زخمها را در او ببیند. از همینجا «پدر سنگ» متولد شد.
رضائی درباره مرز میان «قربانی بودن» و «مقصر شدن» در این فیلم توضیح داد: برای من این مرز اساسا خیلی باریک است. من فکر میکنم تقریباً همه آدمها در مقطعی از زندگیشان قربانی شرایطی بودهاند که خودشان انتخابش نکردهاند یعنی خانواده، محیط، تربیت، زخمهای کودکی و تمام اتفاقاتی که خارج از کنترلشان بوده است. اما مسئله از جایی شروع میشود که ما این قربانیبودن را تبدیل به هویت خودمان میکنیم و دیگر هیچ تلاشی برای تغییر خودمان و شرایطمان نمیکنیم.
این کارگردان عنوان کرد: ممکن است کسی به دلیل زخمهایی که از گذشته با خودش حمل میکند، رفتار اشتباهی داشته باشد اما اینکه این زخمها را بشناسد و برای تغییرشان تلاش کند یا نه، دیگر انتخاب خودش است. برای همین در «پدر سنگ» نمیخواستم شاهین را صرفاً یک قربانی یا صرفاً یک مقصر ببینیم. بیشتر برایم مهم بود که او را انسانی ببینیم که هم زخمی شده و هم ممکن است دیگران را زخمی کند. به نظرم تراژدی واقعی دقیقاً همینجاست؛ اینکه آدم گاهی برای فرار از تبدیلشدن به چیزی که از آن متنفر است، بدون اینکه متوجه باشد، همان چیز را بازتولید میکند.
وی درباره انتخاب عنوان «پدر سنگ» تصریح کرد: برای من جذابیت عنوان در همین است که «سنگ» میتواند برای هر مخاطب معنای متفاوتی داشته باشد؛ میتواند سردی باشد، سکوت باشد، خشونت باشد، یک زخم باشد، یک آدم باشد یا حتی چیزی که سالها از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. فکر میکنم وقتی فیلم یک مفهوم را کاملاً برای مخاطب توضیح میدهد، بخشی از تجربه شخصی او را از بین میبرد. ترجیح میدهم مخاطب «پدر سنگ» را ببیند، با آن زندگی کند و در نهایت خودش تصمیم بگیرد که سنگ برای او چه معنایی دارد.
این فیلمساز درباره ارتباط مخاطبان با این فیلم گفت: برای من «پدر سنگ» قرار نبود صرفا قصه شاهین باشد؛ میخواستم هر مخاطبی بتواند بخشی از خودش را در شاهین پیدا کند. سعی کردم فیلم را به نوعی بسازم که مخاطب بتواند کودک وجود خودش را جای شاهین بگذارد و به جای اینکه فقط شاهد زندگی یک شخصیت باشد، برای لحظاتی با زخمها، ترسها و احساسات او زندگی کند.
وی تاکید کرد: به نظرم همه ما یک شاهین کوچک درون خودمان داریم که هیچوقت درباره اش حرف نزدهایم، اما هنوز روی رفتار و انتخابهایمان تأثیر میگذارند. بنابراین نمیخواستم همهچیز را توضیح بدهم و بگویم «این اتفاق افتاده، پس شاهین اینگونه شده است»، بلکه میخواستم بخشی از این مسیر را به خود مخاطب بسپارم؛ شاید در سکوتها، رفتارها یا زخمهای شاهین، چیزی از زندگی خودش را پیدا کند. اگر مخاطب بعد از دیدن فیلم، حتی برای چند لحظه با خودش فکر کند که «من تنها آدمی نیستم که این زخمها را با خودم حمل میکنم»، برای من یکی از مهمترین اتفاقهایی است که میتواند برای «پدر سنگ» بیافتد.
رضائی در پایان اظهار کرد: طبیعتاً هیچ فیلمسازی در خلأ شکل نمیگیرد و هرکسی از سینمایی که دیده، فیلمسازانی که دوست داشته و تجربههایی که داشته است، تأثیر میگیرد اما برای من مهم بود که در نهایت «پدر سنگ» شبیه تقلید از سینمای شخص دیگری نباشد. این فیلم برای من شروع مسیری است که امیدوارم در ادامه، زبان شخصی خودم در آن واضحتر و پختهتر شود؛ زبانی که بتواند درباره دغدغههای انسانی، زخمهای روانی و پیچیدگی روابط آدمها حرف بزند، بدون اینکه همهچیز را به مخاطب دیکته کند. طبیعتاً هنوز چیزهای زیادی برای یاد گرفتن و تجربهکردن وجود دارد اما امیدوارم توانسته باشم در همین قدم اول، حسی را که هنگام شکلگیری این فیلم در ذهن و قلبم داشتم، به مخاطب منتقل کنم. چون در نهایت برای من سینما فقط قصهگویی نیست؛ تلاش برای منتقلکردن یک حس و ایجاد یک تجربه در ذهن و درون مخاطب است.
«پدر سنگ» اثری اجتماعی و در ژانر ملودرام، روایتی روانشناسانه از تأثیر تروماهای دوران کودکی بر شخصیت انسان در بزرگسالی است. این فیلم داستان شاهین را روایت میکند؛ مردی که در سایه شکاف عاطفی میان پدری سنگدل و مادری ناتوان، رشد کرده است و زخمهای کودکی، مسیر زندگی، روابط و هویت او را شکل دادهاند. او تمام عمر میکوشد شبیه پدرش نباشد، اما بهتدریج همان الگو را بازتولید میکند؛ تا اینکه در لحظهای سرنوشتساز، چرخهای که سالها او را در خود اسیر کرده است، دچار شکاف میشود.
در این فیلم سید احسان قاسمنژاد، علی استوار، ساناز گنجه، مهرناز علینژاد، مهدی رضایی، آرش غلامی، ایمان طوسی و علیرضا افضلینیکو به ایفای نقش پرداختهاند.
۵۹۲۴۳
