راز ولنتاین؛ جشن عشق یا وسواس فکریِ قرن نوزدهمیها؟

هنگامی که چاوسر در آثار خود از فصل جفتگیریِ پرندگان در آغاز بهار سخن گفت، این زمانبندی طبق تقویم قرون وسطایی با روز سن ولنتاین همزمان بود.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، الیزابت وایت نلسون، دانشیار تاریخ در دانشگاه نوادا، لاسوگاس و نویسنده کتابMarket Sentiments: Middle-Class Market Culture in ۱۹th-Century America [احساسات بازار: فرهنگ بازارِ طبقه متوسط در آمریکای قرن نوزدهم] میگوید چگونگی و زمان آغاز روز ولنتاین «داستانی پیچیده» است. او توضیح میدهد: «پاسخ کوتاه این است که واقعاً نمیدانیم. پاسخ مفصلتر این است که مجموعهای از نظریههای گوناگون وجود دارد که با یکدیگر همپوشانی دارند.»
روز سن ولنتاین در اصل یک عید مذهبیِ کاتولیکی بود که در سال ۴۹۶ میلادی برای بزرگداشتِ کشیشی از قرن سوم به نام ولنتاین – که در ۱۴ فوریه اعدام شد – بنیانگذاری شد. هرچند کلیسای کاتولیک هنوز قدیس ولنتاین را به رسمیت میشناسد، اما در سال ۱۹۶۹ روز جشن او را از تقویم رسمی خود حذف کرد.
با این حال، روز ولنتاین به شکلی که امروز میشناسیم، به احتمال زیاد به عنوان یک رسم عامیانه برای جشن گرفتن فصل بهار در انگلستانِ میانه قرن هفدهم پدید آمده است. نلسون به گزارشی از سال ۱۷۲۵ درباره این مناسبت اشاره میکند که توسط یک عتیقهپژوه به نام هنری بورن نوشته شده است. او میگوید: «بورن آگاهانه نام آن را روز ولنتاین میگذارد، نه روز سن ولنتاین، و در کتابش تأکید میکند که قدیس ولنتاین اساساً هیچ ارتباطی با این مناسبت نداشته است.» بورن رسمی را توصیف میکند که براساس آن، مردان و زنان از طریق قرعهکشیهای تصادفی به عنوان ولنتاینِ یکدیگر انتخاب میشدند؛ این قرعهکشیِ همسریابی نشانهای نیک برای ازدواج آینده آن زوج تلقی میشد.
به گفته نلسون، نخستین برگزارکنندگان این رسم، مردم عادیِ انگلیسی – اغلب از مناطق روستایی – بودند، اما رواج گسترده این مناسبتِ عاشقانه و رسمِ فرستادن کارتهای ولنتاین تا اواخر قرن هجدهم در انگلستان شکل نگرفت.
در آن زمان، روحانیان انگلیسی که عتیقهپژوه نیز بودند، تصمیم گرفتند ریشههای جشنهای عامیانه، ازجمله روز ولنتاین، را بررسی کنند. این علاقه در سراسر قرن نوزدهم در انگلستانِ ویکتوریایی و ایالات متحده ادامه یافت. نلسون میگوید: «به نوعی، منشأ روز ولنتاین بیش از هر چیز، وسواس فکریِ قرن نوزدهمیها بوده است.»
نظریه دیگری نیز وجود دارد که براساس آن، روز ولنتاین از جشنواره باستانیِ رومیِ لوپرکالیا سرچشمه گرفته است؛ جشنی که به ضیافتها، قربانیهای آیینی و […] در روز ۱۵ فوریه شهرت داشت. با این حال، پژوهشگران معاصر لوپرکالیا را بیشتر پیشزمینهای برای روز ولنتاین میدانند تا منشأ مستقیمِ این مناسبتِ مدرن، زیرا شباهتهای میان آن دو اندک است.
درنهایت، ریشه روز ولنتاین در عید مذهبیِ کاتولیکیِ قدیس ولنتاین و جشنهای عامیانه فصل بهار در انگلستانِ میانه قرن هفدهم نهفته است.
چه کسی روز ولنتاین را ابداع کرد؟
شعر قرونوسطاییِ «جفری چاوسر» با عنوان «مجلس پرندگان» (The Parliament of Fowls) که احتمالاً در اوایل دهه ۱۳۸۰ میلادی سروده شده است، اغلب به عنوان یکی از کهنترین اشارهها به روز ولنتاین با معنایی عاشقانه ذکر میشود. چاوسر در این شعر، پرندگانی را توصیف میکند که در روز سن ولنتاین جفت خود را انتخاب میکنند. شاعر فرانسویِ قرون وسطایی، «اوتون دو گرانسون»، نیز در آثار خود به این مناسبت اشارههایی داشته است.
«شعرِ گرانسون از دردِ عشق، ستایشِ معشوق، شیوههایی که یک شوالیه جوانمرد باید با آنها دلبرِ خود را خواستگاری کند و به او احترام بگذارد، و نیز رنجِ عشقِ یکسویه سخن میگوید.»
[…] پاپ گلاسیوس اول، که جشن لوپرکالیا را محکوم کرد، گاه به عنوان بنیانگذار روز ولنتاین شناخته میشود، زیرا در اواخر قرن پنجم میلادی عیدِ قدیس ولنتاین را بنیان نهاد.چرا روز ولنتاین در ۱۴ فوریه است؟
زمانبندیِ روز ولنتاین ریشه در کلیسای کاتولیک دارد. پاپ گلاسیوس اول، روز ۱۴ فوریه را برای بزرگداشتِ شهادتِ قدیس ولنتاین، در سالروزِ گردن زدنِ او، برگزید.
همزمان، به گفته نلسون، کلیسای کاتولیک تقویمِ قرون وسطایی را ساماندهی کرد؛ تقویمی که آغاز فصل بهار را در ماه فوریه و درست در حوالی ۱۴ فوریه مشخص میکرد. هنگامی که چاوسر در آثار خود از فصل جفتگیریِ پرندگان در آغاز بهار سخن گفت، این زمانبندی طبق تقویم قرون وسطایی با روز سن ولنتاین همزمان بود.
نلسون میگوید: «به گمان من، این موضوع حاصل همپوشانیِ چند عامل است؛ در دورانی که بیشتر مردم ساعت نداشتند، سواد خواندن چندانی نداشتند و زمان را بهدقت اندازهگیری نمیکردند، درک آنها از زمان بر اساس تقویم کلیسا سامان مییافت.»
منبع:
www.history.com
۲۵۹


